ลองจินตนาการถึงเช้าวันใหม่ที่โต๊ะอาหาร... แม่ทอดไส้กรอกมา 3 ชิ้น แต่ลูก 2 คนแย่งกันจะเอาคนละ 2 ชิ้น (ซึ่งมันเป็นไปไม่ได้!) สุดท้ายแย่งกันไปมา ไส้กรอกตกพื้น "แมว" คาบไปกินสบายใจเฉิบ ส่วนเด็กๆ อดกินแถมยังทะเลาะกัน
.
เรื่องบ้านๆ นี้แหละครับ คือคำจำกัดความของคำว่า ‘Pleonexia’ (เพล-โอ-เน็ก-เซีย) หรือภาษาชาวบ้านคือ “อาการอยากได้เกินส่วนแบ่งที่ควรได้” ซึ่งนักเศรษฐศาสตร์มองว่านี่แหละคือ "ตัวร้าย" ที่แฝงตัวอยู่ในเศรษฐกิจบ้านเรา โดยเฉพาะในพื้นที่ ปาตานี
.
ใครคือ ‘คนแย่งไส้กรอก’ ในปาตานี?
ในเชิงเศรษฐศาสตร์ ทรัพยากรในปาตานี (ประมง, สวนยาง, แร่ธาตุ, ทำเลทอง) ก็เหมือนไส้กรอกที่มีจำกัด
.
ส่วนอาการ Pleonexia: คือการที่มีกลุ่มทุนใหญ่หรือผู้มีอำนาจ พยายาม "กินรวบ" ทรัพยากรเหล่านี้ไว้คนเดียว โดยไม่สนว่าคนตัวเล็กๆ ในพื้นที่จะมีกินไหม
.
ผลลัพธ์คือ พอคนในพื้นที่รู้สึกว่า "ไม่ได้รับความยุติธรรม" (เหมือนเด็กที่อดกินไส้กรอก) ความขัดแย้งก็เกิดขึ้น พอทะเลาะกันหนักเข้า เศรษฐกิจก็หยุดชะงัก กลายเป็นเปิดโอกาสให้ "มือที่สาม" หรือทุนนอกพื้นที่ เข้ามาตักตวงผลประโยชน์ไปแบบส้มหล่น
.
สงครามโลก... แต่กระทบถึง ‘ร้านน้ำชา’
คุณอาจสงสัยว่า สงครามมหาอำนาจไกลตัวเกี่ยวอะไรกับเรา?
.
โลกเราตอนนี้เชื่อมกันหมดเหมือนสายป่าน พอประเทศใหญ่ๆ เกิดอาการ Pleonexia อยากยึดบ่อน้ำมันหรือครองโลก เขาขยับตัวนิดเดียว แรงสั่นสะเทือนก็มาถึงปาตานี
.
เมื่อน้ำมันแพงขึ้น แบที่ออกเรือประมงที่ปัตตานีต้นทุนพุ่ง, ยะลา-นราธิวาส ขนส่งยางแพงขึ้น
ของแพงทั้งตลาด ราคาไข่ไก่ แป้งโรตี ในร้านน้ำชาแถวบ้านเราพุ่งสูงขึ้นทันที เพราะความโลภของคนอีกซีกโลกหนึ่ง... รวยไม่ไหวแล้ว
.
ยุคนี้เราเห็นคนรวยอวดความสำเร็จในมือถือตลอด 24 ชั่วโมงมันทำให้เราเกิดอาการ "เปรียบเทียบ" ทั้งที่จริงๆ เราก็มีข้าวกิน มีบ้านอยู่ แต่พอเห็นเพื่อนมี "มากกว่า" เราจะรู้สึกว่าตัวเอง "ขาด" ทันที นี่คือกับดัก! ที่ทำให้คนหนุ่มสาวปาตานีหลายคนต้องดิ้นรนหาเงินทางลัด หรือใช้เงินเกินตัวเพื่อซื้อของมา "อวด" ให้เท่าคนอื่น จนหลงลืมการสร้างความสุขที่ยั่งยืนจริงๆ
.
ทางออกต้องแก้ที่ ‘กติกา’ และ ‘ใจ’
นักปราชญ์อย่าง อริสโตเติล เคยบอกว่า ความสุขที่แท้จริงไม่ใช่การมีเงินเยอะที่สุด แต่คือการได้ใช้ชีวิตอย่างมีคุณค่า (Eudaimonia) รัฐต้องเป็นกรรมการที่แฟร์ เหมือนแม่ที่ต้องแบ่งไส้กรอกให้ลูกเท่าๆ กัน ไม่ใช่เข้าข้างลูกคนโตที่ตัวใหญ่กว่า
.
เศรษฐกิจแห่งความเห็นอกเห็นใจ ถ้าทุนใหญ่ลดความโลภลง (ลด Pleonexia) แล้วเน้นการแบ่งปันผลประโยชน์ให้คนในพื้นที่ปาตานีมากขึ้น ความขัดแย้งจะลดลง และเศรษฐกิจจะโตแบบที่ทุกคน "อิ่มท้อง" ไปพร้อมกัน
.
สงครามหรือความยากจนในปาตานี ไม่ได้แก้ได้ด้วย "เงิน" อย่างเดียว แต่ต้องแก้ด้วยการหยุดอาการ "อยากได้เกินส่วน" ของคนในสังคม
"ถ้าเราเลิกแย่งไส้กรอกกันเอง แล้วช่วยกันดูแลจานอาหารให้ดี แมวที่ไหนก็คาบของล้ำค่าของเราไปไม่ได้ครับ"
